AI seriýa söhbetdeşlik 8: RAG näme? Näme üçin RAG taslamasyny etmek?

RAG näme?

RAG-yň doly ady Retrieval-Augmented Generation, türkmençe Gözleg-Güýçlendirilen Generasiýa diýmekdir.

Gysgaça aýdylanda, ol uly dil modeline "hemişe göz aýlap boljak referans kitaby" berýän tehnologiýadyr.

Siz uly dil modelini ajaýyp ýatly, giň bilimli "super okuwçy" hökmünde göz öňüne getirip bilersiňiz. Emma bu okuwçynyň iki tebigy "kemçiligi" bar:

1. Bilim gutarýan senesi: Ol diňe tälim wagtyndaky maglumatlary bilýär. 2023-nji ýyldan soň bolan wakalar barada hiç zat bilmeýär.
2. Mümkin "ýalan sözlemek": Bilmeýän soragyna duş gelende, "Bilmeýärin" diýip jogap bermän, akyl ýetirip, manyly görünýän jogap "düzýär" (bu AI hallýusinasiýasydyr).

RAG şu iki meseläni çözmek üçindir. Iş prosesi ýönekeý, üç ädimden ybarat:

1. Gözleg: Sorag berilende, ulgam ilki "daşarky bilim bazasynda" (meselem, kompaniýanyň ähli resminamalary, iň täze Wikipedikiýa ýa-da kanunlar toplumy) çalt gözleg geçirip, iň degişli birnäçe maglumat bölegini tapýar. Bu, okuwçynyň soraga degişli kitap sahypalaryny açmagyna meňzeýär.
2. Güýçlendirme: Ulgam "siziň soragyňyzy" we "gözlenen degişli bölekleri" bir ýere jemläp, "güýçlendirilen" bir işaret döredýär. Bu, okuwça referans materialyny bermek ýalydyr.
3. Generasiýa: Uly dil modeli şu "güýçlendirilen" işare esasynda soňky jogap döredýär. Ol indi diňe öz ýatynyň köne bilimine daýanman, esasan siziň beren "referans maglumatlaryňyza" esaslanýar. Bu, okuwçynyň kitapdan seredip jogap bermegine meňzeýär, pikirlenip däl.

Ýönekeý bir deňeşdirme:
- Adaty LLM: "Meniň XX model welosipedimi nädip bejermeli?" → Model ýatdan jogap berýär, könelen ýa-da ýalňyş bolup biler.
- RAG: "Meniň XX model welosipedimi nädip bejermeli?" → Ilki gözleg iň täze resmi bejeriş gollanmasyny tapýar → Soň generasiýa: "2024-nji ýyldaky bejeriş gollanmasynyň 3-nji baplygyna görä, ilki bilen ..."

Näme üçin RAG taslamasyny etmek pikirlenilýär?

RAG taslamasyny etmek, esasan, güýçli taraplary ulanyp, gowşak taraplary ýok etmek we uly dil modeliniň hakyky potensialyny açmak üçindir. Esasy sebäpler şular:

1. "Bilimiň könelmesi" we "hallýusinasiýa" meselesini çözmek
   • Maksat: LLM-e iň täze wakalar, içerki maglumatlar, hususy resminamalar barada soraglara jogap bermäge, jogabyň delillendirilmegini üpjün etmäge mümkinçilik bermek.
   • Gymmatlygy: RAG ulanyp bilýän lukmançylyk sorag-jogap ulgamy, iň täze lukmançylyk žurnallaryna salgylanyp "COVID-19-yň iň täze görnüşiniň alamatlary" barada jogap berip biler, 2021-nji ýyldaky könelen maglumatlary bermän, we çeşmäni görkezip, "ýalňyş maglumat" bermek howpuny ep-esli azaldar.
2. AI-e "hususy maglumatlary" gaýtadan işledip, howpsuzlygy üpjün etmek
   • Maksat: Her bir kompaniýanyň öz bilim bazasy bar (şertnamalar, kod, müşderi ýazgylary we ş.m.). Bu maglumatlary modeli täzeden okatmak ýa-da mikrodünýämek üçin ulanyp bolmaz (çykdajyly, tehniki taýdan kyn, maglumat syzmagy howpy bar).
   • Gymmatlygy: RAG arkaly kompaniýanyň içki "AI sorag-jogap kömekçisi" gurup bilersiňiz. Işgär sorag berende, AI kompaniýanyň içki hususy resminamalaryndan degişli maglumat gözleýär we jogap berýär. Hususy maglumatlar hemişe kompaniýanyň içinde galýar, model öndürijisine tälim üçin iberilmeýär, bu bolsa LLM-iň düşünje ukybyny ulanmaga we maglumat howpsuzlygyny üpjün etmäge mümkinçilik berýär.
3. Çykdajylary peseltmek, netijeliligi ýokarlandyrmak
   • Maksat: Uly modeli täzeden okatmak ýa-da mikrodünýämek, tutuş kitaphanany täzeden öwrenmek ýaly, ägirt uly hasaplama güýjüni we çykdajyny talap edýär.
   • Gymmatlygy: RAG tälim talap etmeýär diýen ýaly, diňe gözleg ulgamyny gurmak gerek. Çykdajy mikrodünýämeniň 1%-ine deň ýa-da hasam pes bolup biler. Şeýle hem, bilim bazasy täzelense, gözleg netijeleri hem awtomatiki täzelenýär, modeli täzeden okatmak zerurlygy ýok, "real wagtda täzelenme" gazanylýar.
4. AI-e "bilýänini bilýär, bilmeýänini bilmeýär" diýip etmek
   • Maksat: Modeliň öz bilim serhedini aýdyň duýmagyny islemek.
   • Gymmatlygy: RAG ulgamyna düzgün girizip bolýar: eger degişli resminama tapylmasa, gönüden-göni "Bagyşlaň, bilim bazasynda degişli maglumat tapylmady, soragyňyzy tassyklamagyňyzy haýyş edýärin" diýip jogap berer. Bu "salgylanma şowsyzlygy" mehanizmi, AI-yň işleýşini has ygtybarly we düşnükli edýär.

Jemleýji:

RAG taslamasyny etmek pikirlenilýär, sebäbi biz uly dil modeliniň güýçli düşünje we aňlatma ukybyny saklamak bilen, ony "dogruçyl, ygtybarly, döwre laýyk, hususy işi bilýän" etmek isleýäris. Bu, super dwigatele (LLM) takyk dolandyrylýan rul we real wagtda täzelenýän nawigasiýa kartasyny (gözleg ulgamy) goýmak ýaly bolup, häzirki wagtda LLM-i kärhana, lukmançylyk, hukuk, maliýe ýaly çynlakaý ugurlarda iň täsirli we esasy tehnologiki ýollaryň biridir.